Glossarium is ons structurele antwoord op het idee dat grammatica sfeer is. Hier vindt u vakwoorden voor genus, V2, bijzinnen en tijden — om na te slaan, te herhalen en mee naar de inbox te nemen. Zij vervangen geen les, maar maken zichtbaar wat nog ontbreekt.
Zinsstructuur
V2
In de Nederlandse hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede zinspositie. Een bepaling vooraan dwingt inversie van onderwerp en persoonsvorm.
Verb-final
In de bijzin schuift de persoonsvorm naar het einde van de werkwoordsketen. Dat is geen stijl, dat is de evaluatievolgorde van de nesting.
Inversie
Onderwerp na de persoonsvorm, meestal na vooropplaatsing of in de ja/nee-vraag. Niet hetzelfde als ‘vrije volgorde’.
Zinsdeel
Een functionele eenheid: onderwerp, persoonsvorm, lijdend voorwerp, bepaling. Geen synoniem van ‘woord’.
Genus en lidwoorden
De-woord / het-woord
Lexicaal genus. Verkleinwoorden nemen het. Uitzonderingen horen in een klein lexicon, niet in een gevoel.
Congruentie
Overeenkomst in getal, persoon en (bij lidwoord en relatief) genus. ‘De meisje’ is een typeschending.
Relatief die/dat
Die bij de-woorden, dat bij het-woorden, in de standaardnorm. Wie genus mist, mist ook het relativum.
Tijd en ontkenning
O.t.t. / v.t.t. / o.v.t.
Onvoltooid tegenwoordig, voltooid tegenwoordig, onvoltooid verleden. Operators op feitelijkheid, geen synoniemen van Engelse tijden.
niet / geen
Niet ontkent het predicaat of een constituent; geen ontkent een onbepaalde nominale groep. Scope is de les, geen ezelsbrug alleen.
aan-het-constructie
Progressief aspect. Niet de standaardvertaling van elke Engelse -ing. Overgebruik is een calque.
Print de termen of kopieer ze naar uw notitieboek. In de module lopen wij ze na. Wie structureel termen overslaat, krijgt geen bijzinnenavond. Dat is geen straf, dat is leskwaliteit. Zie ook Woordvolgorde en De-het regels.
Een glossarium is geen toets. U mag items schrappen die voor uw corpus niet gelden, mits u opschrijft waarom. ‘Vergeten’ is geen waarom. ‘Deze week geen relatieve bijzinnen in mijn mail’ wel. Die redenering oefenen wij in de zinslogica, zodat de lijst een denkgereedschap blijft en geen rituaal.
Wij actualiseren de termen als onze lespraktijk wijzigt: aangescherpte V2-voorbeelden, andere calques, nieuwe domeinlexicons. De datum van de laatste controle staat in de modulemap. Oude uitdraaien uit 2024 zijn geen lesmateriaal meer. Neem de versie van deze pagina of de versie die u na de intake ontvangt.
Wie het glossarium serieus gebruikt, heeft in de eerste praktijkles twintig minuten voorsprong. Wie het in de tas laat zitten, begint bij nul. Beide mag. Alleen de tweede groep klaagt vaker dat de avond ‘te vol’ was. De woorden waren het filter.
ProgrammeerPlek Grammatica Lab
Uw aanspreekpunt: Dr. Arjan Willems
Weesperstraat 61
1018 VN Amsterdam
Telefoon: +31 20 237 4186
E-mail: [email protected]