Bijzinnen

Bijzinnen zijn de nestinghelft van het laboratorium. Geen stijloefening, wel voegwoord, woordvolgorde en de persoonsvorm achteraan. Aan de Weesperstraat in Amsterdam leert u dat/of/omdat/hoewel als operators, en waarom een relatieve bijzin met die of dat een typesysteemvraag is.

Wij beginnen met een hoofdzin, een voegwoord en een verbod op drie bijzinnen in één adem. Daarna drie nestings van dezelfde bewering. U noteert: voegwoord, onderwerp, rest, persoonsvorm. Wie ‘het klinkt wel’ opschrijft, krijgt de vraag terug: staat V-fin achteraan? Dat is de les.

Relatieve bijzinnen meten wij als restrictie, niet als versiering. Een ‘die’ bij een de-woord is geen smaak. Een ‘dat’ bij een het-woord evenmin. Wij koppelen genus aan de relatieve keuze, daarom hoort De-het regels vaak vóór deze module.

De module koppelt aan Woordvolgorde en Zinslogica. Wie de hoofdzin niet kent, nest niet. Wie nest maar geen woorden heeft, blijft bij ‘lange zin’. Het Glossarium is het huiswerkboek bij deze avond.

Wij laten u dezelfde bewering als hoofdzin en als bijzin schrijven, op dezelfde tafel. Het verschil dat u ziet, is de les. Het verschil dat u in de inbox hoort, is een verhaal. Na één clinic stopt de meeste deelnemers met het plakken van ‘omdat’ midden in een V2-zin.

Een bijzinnenlab in Amsterdam is geen schrijfavond met sfeer erbij. Wij werken zonder muziek en zonder ‘creatief schrijven’ dat de structuur afleidt. U krijgt drie tot vijf nestings, een glas water en de opdracht om één zin te schrijven die iemand anders zou kunnen parseren. Als die zin de persoonsvorm te vroeg zet, schrijft u hem opnieuw. Dat klinkt schools. Het is de enige manier om van een mening een structuur te maken.

Lengte is de stille variabele. Een bijzin van twaalf woorden is lesbaar. Een bijzin van dertig woorden is meestal twee zinnen. Wij laten u splitsen. Wie dat verschil eenmaal heeft, stopt met het najagen van ‘complexe stijl’. Neem die regel mee naar huis: splitsen is geen luxe, het is de les.

Leslocatie en wijken in Amsterdam

Het laboratorium ligt aan de Weesperstraat, tussen het Roeterseiland en de Amstel, op fietsafstand van de binnenstad. Diagnoses, zinsanalyses en avondmodules vinden hier plaats. Deelnemers komen regelmatig uit onder meer:

• Centrum
• Jordaan
• De Pijp
• Oud-West
• Oost
• Amsterdam-Noord
• Zuid
• Westerpark